Banner

Hoofdmenu


Warning: Parameter 1 to modMainMenuHelper::buildXML() expected to be a reference, value given in /usr/home/lsw_data_ws_dro/kooistra/www.damwaldnet.nl/www/joomla/libraries/joomla/cache/handler/callback.php on line 99

Login Formulier

Zuivelfabriek PDF Afdrukken E-mail

De Coöperatieve zuivelfabriek "Dokkumer Wâlden en omstreken" is te vinden aan de Achterwei in het voormalig dorp Akkerwoude. Deze zuivelfabriek werd in 1899 opgericht op initiatief van dokter Van der Sluis en schoolmeester Woudstra, nadat ze in de vragenbus van de Friese Maatschappij van landbouw  vroegen of een stichting voor cooperatie in deze streek ook wenselijk zou zijn. Het idee oogstte bijval en vanaf dat moment werd er hard gewerkt aan een eigen zuivelfabriek. Op 25 november 1899 plaatsten 67 veehouders hun handtekening onder de oprichtingsakte van "Dokkumer Wâlden e.o." Daarmee was de eerste stap gezet, maar al snel bleek dat er meer moeilijkheden uit de weg moesten worden geruimd dan werd gedacht. Sommigen wilden na verloop van tijd maar van de plannen afzien. De bouw werd echter wel doorgezet. Nog in hetzelfde jaar werd er terrein aan de Ikkerwâldsterfeart aangekocht om een gebouw op te richten, ingericht om de melk te verwerken van 600 koeien.

Op 21 januari 1900 werd in de aandeelhoudersvergadering een keuze gemaakt uit 3 plannen welke door Dhr. B. Gras uit Garyp gepresenteerd werden, zodat op korte termijn met de aanbesteding voor de bouw kon worden begonnen. Al op 18 juli van dat jaar reden de eerste melkwagens het terrein op. Het was voor de fabriek moeilijk om aan geschoold personeel te komen. De meeste krachten kwamen van de boerdeij en hadden geen idee bij het werk wat er in de fabriek gebeurde. Het verhaal ging zelfs dat er een personeelslid op pantoffels in de fabriek verscheen, omdat hij dacht veel te moeten lopen, niet wetende dat de vloeren in de fabriek altijd kletsnat waren.
Voor de arbeiders werden er in 1902 6 arbeiderswoningen gebouwd naast de fabriek. Tegenover de fabriek werd in 1914 de directeurswoning gebouwd, want tot die tijd woonde de directeur op een etage in de fabriekswoning.

De coöperatie in Akkerwoude groeide daarna gestaag. Steeds meer boeren zagen het belang van de gemeenschappelijke melkverwerking en schaarden zich achter de 67 pioniers. Vijftig jaar na oprichting van "Dokkumer Wâlden e.o." bedroeg het aantal leden al 269. Ze hebben al die jaren samen de schouders onder hun eigen zuivelbolwerk gezet.


Zuivelfabriek Dokkumer Wâlden e.o.


Sluiting

In december 1968 werden de kosten om de fabriek draaiende te houden te hoog. Men zat met apparatuur welke tweemaal de hoeveelheid melk kon verwerken dan wat er beschikbaar was. Het fabrieksbestuur kwam daarop met het voorstel om de fabriek op te heffen. In mei 1969 fuseerde de zuivelfabriek met de zuivelindustrie “Noordoostergo” te Dokkum en de fabriek in Akkerwoude sloot haar deuren. De leden hadden tot die tijd lang tegen de sluiting aangehikt. In 1967 was er al eens een peiling gehouden waaruit bleek dat bijna de helft voor opheffing van de fabriek was. In 1969 was dat nog precies zo, echter een paar maanden later koos het grootste deel voor de fusie in plaats van de opheffing.

Nieuwe bestemming
Op 20 november 1969 is de fabriek met daarbij de onder andere de directeurswoning geveild in Hotel de Kruisweg in Murmerwoude. De fabrieksgebouwen en directeurswoning werden voor 107.900,00 Gulden gekocht door Germ Dijkstra van Dijkstra's Exportslagerij uit Murmerwoude, die ruimte nodig had om zijn bedrijf uit te breiden.
Er volgde een grondige verbouwing waarbij de voormalige zuivelfabriek flink overhoop gehaald werd. Muren werden uitgebroken en vele ruimten moesten worden betegeld om aan de hoogste eisen te kunnen voldoen. Een jaar lang is men daar mee bezig geweest voordat de verhuizing kon plaatsvinden. Gemiddeld tien personen hebben werk in de slachterij van Dijkstra. Jaarlijks werden er ruim vijfduizend koeien naar binnen geleid om geslacht te worden.

Uiterlijk is er in het vooraanzicht van het complex aan de Achterweg weinig veranderd. Alleen de schoorsteen werd enkele meters ingekort. Ondanks de historie die de melkfabriek voor Akkerwoude en Damwâld betekent, krijgt het geen monumentale status. Daarvoor is er in de loop der jaren te veel in het gebouw vernietigd.

Overzicht directeuren zuivelfabriek
1900 - 1921 H. Geerlings
1921 - 1941 J. Kiestra
1941 - 1969 H. de Jong